Na pierwszym planie rude liście leżące na ziemi, w tle między dwoma drzewami - drewniany, brązowy budynek z szarym dachem.ATLAS ZABYTKÓW SKANSENU. SPICHLERZE. To kolejny odcinek cyklu dzięki któremu czytelnicy naszej strony internetowej, pozbawieni możliwości zwiedzania Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, dowiedzą się, jakie drewniane obiekty znajdują się na jego terenie, poznają ich historię, pierwotne przeznaczenie, konstrukcję. Wśród prawie pięćdziesięciu zabytków przeniesionych do skansenu, uratowanych w ten sposób przed zagładą, są budynki mieszkalne, gospodarcze i przeznaczone do pracy. Tym razem opowiadamy o spichlerzach.

Spichlerze  to budynki, w których dawniej przechowywano tak zwane materiały sypkie, najczęściej ziarna zbóż. Chociaż są to często obiekty wyjątkowej urody, przy ich budowie kierowano się przede wszystkim funkcjonalnością. Większość  z nich charakteryzuje się zwarta bryłą, stromym dachem i niewielkimi oknami. W miastach budowano spichlerze murowane, które często miały kilka kondygnacji. Spichlerze wiejskie to budynki drewniane i takie właśnie można podziwiać w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej.
Wśród dziesięciu spichlerzy, które zostały przeniesione do skansenu z różnych miejscowości, najokazalszy i najstarszy jest spichlerz dworski ze Starej Wsi. Tak jak dwór, obok którego stoi, ma ponad dwa wieki. Do skansenu trafił w 1998 roku. To budynek o konstrukcji zrębowej, posadowiony na fundamencie z luźno ułożonych kamieni polnych. Czterospadowy, kryty gontem dach zdobią lukarny – niewielkie półokrągłe okna wpuszczające odrobinę światła na górną kondygnację. Dolną oświetlają, również bardzo skąpo, niewielkie otwory okienne w belkach tworzących ściany. Z jednej kondygnacji na drugą prowadzą dwubiegowe schody. We wnętrzach, które dawniej służyły do przechowywania ziarna dziś można oglądać dwie wystawy stałe: „Dolinami rzek” opowiadającą o życiu mieszkańców nadrzecznych miasteczek i wsi na Podlasiu i „Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie”, pozwalającą przyjrzeć się z bliska misternie wycinanym drewnianym elementom, które umieszczano nad i pod oknami albo wzdłuż krawędzi dachu”.
W sąsiedztwie dworu z Bobry Wielkiej usytuowany jest również XIX – wieczny spichlerz ze Starej Gąsówki, w którym zaaranżowana została wystawa „O pożytkach z gliny płynących”, poświęcona przede wszystkim garncarstwu. To budynek szerokofrontowy, zbudowany z bali sosnowych, łączonych w narożach zamkami na jaskółczy ogon bez ostatków. Dwuspadowy, naczółkowy dach jest kryty gontem, a elewację frontową zdobi słupowy podcień i dwa półkoliste okienka po obydwu stronach drzwi.
Wędrując po skansenie, przy poszczególnych budynkach mieszkalnych można napotkać pięć mniejszych, przeważnie krytych strzechą spichlerzy, posadowionych na fundamentach z kamieni polnych. Większość z nich została zbudowana w XIX wieku. To spichlerze z Lewek, z Dąbrowy Wielkiej, ze Starych Brzósek, z Tymianek Buci i z Mierzwina Dużego. Są to budynki o konstrukcji zrębowej, bez okien, zbyt małe, by można je było wykorzystać jako przestrzeń ekspozycyjną w przeciwieństwie do jeszcze jednego spichlerza ze Starej Gąsówki. Został usytuowany przy chałupie z Pieczysk. W jego wnętrzach można oglądać wystawę „Pszczelarstwo w gospodarstwie wiejskim na Podlasiu”. To obiekt nieco młodszy, zbudowany w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Jego wnętrze jest podzielone na trzy pomieszczenia. Od tych opisywanych wcześniej różni się wiekiem i gabarytami, ale konstrukcja jest podobna. Ściany zrębu spichlerza z Gąsówki tworzą belki sosnowe, dach (dwuspadowy, kryty strzechą) jest wysunięty poza płaszczyznę ściany frontowej.
Jednym z pierwszych zabytków, które po przekroczeniu bramy wejściowej skansenu witają zwiedzających, jest Spichlerz z Karczmiska zbudowany w 1920 roku. Zupełnie inny od tych opisywanych wcześniej. Przede wszystkim – wyższy. Wnętrze budynku jest podzielone na dwa pomieszczenia, a przy jednej ze ścian szczytowych znajdują się drewniane schody prowadzące na poddasze. Inna jest też konstrukcja ścian  (sumikowo-łątkowa), a kryty gontem, dwuspadowy dach zdobią naczółki. Spichlerz jest obecnie wykorzystywany jako magazyn muzealny, podobnie jak, znajdujący się już za bramą skansenu, przy budynku biurowym, jego rówieśnik z Poczopka. Zabytek ten trafił do skansenu  w 1986 roku i jest to jedyny w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej spichlerz piętrowy. Pierwotnie miał tylko jedną kondygnację, ale w latach czterdziestych XX wieku został przebudowany, by stać się suszarnią szyszek.
Spichlerze to, obok budynków mieszkalnych oraz stodół, najliczniej reprezentowana grupa zabytków architektury drewnianej w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej. Są też zdecydowanie najstarsze. Ponad połowa z nich została zbudowana w XIX wieku.