CZAS NA PALMYCZAS NA PALMY Nie będzie w tym roku święcenia palm w Niedzielę Palmową. A w Polsce jest to tradycja niemal tysiącletnia, wciąż żywa. Dawniej ludzie przypisywali poświęconej palmie magiczną moc. Wierzyli, że odpowiednio użyta może zapewnić zdrowie, ochronić dom. I chociaż takie jej zastosowanie odeszło już w zapomnienie – palma wciąż gości w naszych domach i jest jednym z najważniejszych symboli zbliżających się świąt.więcej

 

Palmy święcone w kościołach w ostatnią Niedzielę Wielkiego Postu mają bogatą symbolikę. Oznaczają mękę Chrystusa ale też jego triumf i chwałę. Są pamiątką uroczystego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy tydzień przed zmartwychwstaniem. „Nazajutrz wielki tłum, który przybył na święto, usłyszawszy, że Jezus przybywa do Jerozolimy, wziął gałązki palmowe i wybiegł Mu naprzeciw” – czytamy w Ewangelii według św. Jana.
W Polsce palmy święci się od średniowiecza. O wieków funkcjonują też w tradycji ludowej, która nadała im własne, magiczne znaczenie. Ludzie wierzyli, że poświęcona palma pomoże im chronić dom i uprawy przed niszczycielskimi siłami przyrody. Wkładali ją za święty obraz albo stawiali w oknie podczas burzy. Po przyjściu z kościoła w niedzielę palmową członkowie rodziny uderzali się wzajemnie palmami co miało uderzanemu zapewnić zdrowie i dobrobyt, dziewczętom – dodać urody. Bito palmami również zwierzęta wyganiane na pierwszy wiosenny wypas dla zapewnienia im dobrego chowu.
Dawniej palmy powstawały najczęściej z wierzbowych gałązek „Już w okresie międzywojennym palmy z gałązek wierzby przystrajano kolorowymi wstążkami oraz roślinami takimi jak: barwinek, borówka, czy widłak. Zdarzało się, że do wykonania palmy zamiast wierzby używano gałązek porzeczki lub maliny, które wcześniej przynoszono do domu i wkładano do dzbanka z wodą, aby wypuściły pąki.” – pisze w swojej książce „Rok obrzędowy na Podlasiu” Artur Gaweł. Ich wykonaniem zajmowały się przede wszystkim kobiety tuż przed Niedzielą Palmową.
Dziś większość z nas kupuje gotowe palmy. Są dziełem osób, które wyspecjalizowały się w tej dziedzinie twórczości, dlatego w sprzedaży, szczególnie na przedświątecznych jarmarkach, możemy podziwiać prawdziwe dzieła sztuki. Twórcy pracują nad nimi często przez cały rok.
Palmy różnią się od siebie w zależności od miejsca z którego pochodzą. W Podlaskiem najpopularniejsze są palmy kurpiowskie i wileńskie. Te pierwsze wykonane są z zielonych roślin i kwiatów z bibuły, czasem wyłącznie z bibuły. Elementy zielone to borówka, bukszpan albo jałowiec. Kwiaty z bibuły, których w zależności od długości palmy trzeba wykonać od kilkunastu do kilkuset, są różnobarwne, a  kolory nie są przypadkowe. Zieleń to symbol nadziei, fiolet – oczekiwania na dobro, czerwień –miłości.
Zwyczaj wykonywania palm wielkanocnych jest wciąż żywy w miejscowości Łyse na Kurpiach, gdzie rokrocznie w Niedzielę Palmową odbywa się konkurs na najpiękniejszą. Podczas procesji można tam oglądać palmy nawet kilkumetrowe.
Te wileńskie są zupełnie inne. Powstają z suszonych roślin, kłosów zbóż, kwiatów polnych i ogrodowych, które zbiera się o różnych porach roku.  Palmy wije się na drewnianych patykach wykorzystując takie rośliny jak  suchotnik, krwawnik, dziurawiec, tymotka, chmiel, kocanka piaskowa. W palmie wileńskiej wykorzystuje się też kłosy zboża i owsa. Jej wierzchołek tworzy jedenaście gatunków traw.
Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej zawsze przed Wielkanocą organizowało warsztaty wykonywania palm. W tym roku miały to być właśnie palmy wileńskie, ponieważ w ostatnim tygodniu marca chcieliśmy otworzyć wystawę fotograficzną opowiadającą o wileńskich Kaziukach. Wierzymy, że te plany uda się zrealizować za rok.