Jesteś na stronie: Wystawa „Dolinami rzek”
Główna treść strony

Spichlerz ze Starej Wsi z XVIII w.

Jeden z najstarszych zabytków w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej. Nieprzypadkowo jest usytuowany w pobliżu dworu z Bobry Wielkiej. W Starej Wsi, z której pochodzi, również stał  modrzewiowy dwór, będący prezentem od samego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego dla malarki Anny Rajeckiej. Na parterze spichlerza dworskiego obecnie znajduje się wystawa Dolinami rzek Na górze można oglądać ekspozycję Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie.

1
Oścień (ość), XIX w.
Oścień (ość), XIX w.
Oścień (ość), XIX w.
Nr inw. BMW/E/5790 (Kiślaki). Należące do najstarszych narzędzi używanych do łowienia ryb ościenie miały kształt zbliżony do wideł. Konstrukcja, technika wykonania, wielkość i forma zależały od tego, do łowienia jakich ryb były przeznaczone. Połowy ryb ościami odbywały się przede wszystkim na wiosnę - w okresie tarła, ale też późną jesienią i zimą. Ryby łowiono także w ciągu dnia, ale znacznie częściej wieczorem lub nocą, przy świetle lamp i pochodni.
2
Żak, I poł. XX w.
Żak, I poł. XX w.
Żak, I poł. XX w.
Nr inw. BMW/E/4063 (Kurowo). Klatka łowna z dwoma sercami (gardłami), ustawionymi szeregowo jedno za drugim. To najpopularniejsze w XX wieku rybackie narzędzie samołowne. Żaki zastawiano w wodach stojących, gdy były wolne od lodu. Łowiono nimi wszystkie gatunki ryb.
3
Wiersza, lata 70 - 80-te XX w.
Wiersza, lata 70 - 80-te XX w.
Wiersza, lata 70 - 80-te XX w.
Nr inw. BMW/E/3602 (Rutkowszczyzna). Narzędzie pułapkowe służące do połowu ryb na wodach stojących i wolno płynących. Wiersze były wykonywane z plecionych witek wiklinowych, gałęzi wierzby czy leszczyny. Działanie tej samołówki polegało na tym, że wpływająca do niej ryba klinowała się w wąskiej części kosza. Znajdujące się w środku "serce" uniemożliwiało jej wypłynięcie.

Wystawa "Dolinami rzek"

Film "W pracowni konserwatorskiej"

Ciekawostki

Rybołówstwo to obok zbieractwa i łowiectwa jedno z najstarszych zajęć.

Początkowo na Podlasiu ryby łowiono za pomocą ości, później zaczęto wyplatać pierwsze sieci, używając do tego przybrzeżnej roślinności.

W okresie międzywojennym na Podlasiu bardzo popularne było zdobienie chat elementami wykonanymi  z ażurowo wyciętych desek.

Elementy dekoracyjne przybijano na narożach domów, nad i pod oknami oraz wzdłuż krawędzi dachów.

Elementy zdobnicze były wykonywane już po zbudowaniu domu, zwykle w okresie jesienno-zimowym.

Bogactwo form zdobniczych na budynkach było wyrazem zamożności właścicieli.

Szczyty dachów zdobiono profilowanie wyciętą deską (pazdurem), która zastąpiła umieszczane tam jeszcze w początkach XX w. szparogi - dwie deski wysunięte poza płaszczyznę dachu
z wyciętymi głowami zwierząt lub w kształcie rogów. Pochodzenie tej ozdoby wiąże się
z pradawnymi wierzeniami nakazującymi umieszczanie zwierzęcych głów (czaszek) na szczytach budynków, by odstraszały złe moce.

Zrób to sam

Zadania do wykonania
Pobierz (PDF)

Nauczyciel

Materiały edykacyjne
Pobierz (PDF)
Dofinansowane ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu